Το μέλι είναι ένα αρωματικό, ιξώδες, γλυκό υλικό που προέρχεται από το νέκταρ των φυτών, το οποίο μαζεύουν οι μέλισσες και το μεταβάλλουν για την τροφή τους σε ένα πυκνότερο υγρό και τελικά το αποθηκεύουν στις κηρήθρες τους. Είναι πλούσιο σε υδατάνθρακες (γλυκόζη και φρουκτόζη), ενώ περιέχει πρωτεΐνες, βιταμίνες του συμπλέγματος Β, αμινοξέα, ένζυμα, ιχνοστοιχεία (ασβέστιο, χαλκό, σίδηρο, μαγνήσιο, φώσφορο, κάλιο, ψευδάργυρο) και νερό. Όσον αφορά τη θερμιδική του αξία, μία κουταλιά, που ισοδυναμεί με περίπου 21 γρ., δίνει 64 θερμίδες, ενώ η αντίστοιχη ποσότητα ζάχαρης έχει 84 θερμίδες.μέλι

Οι ελληνικοί μύθοι περιγράφουν τον Δία τον Μελισσέα να θρέφεται από μέλισσες στο Ιδαίο Άντρο της Κρήτης , τον δε πανέμορφο θεό Απόλλωνα αποκλειστικά με νέκταρ και αμβροσία. Οι Ολύμπιοι θεοί θρέφονταν επίσης με αμβροσία (μέλι) και νέκταρ (υδρόμελο=ηδύποτο που παράγεται από τη αλκοολική ζύμωση του μελιού) ενώ οι άτυχοι νεκροί έπρεπε να κρατούν μια μελόπιτα καθώς κατέβαιναν στον Άδη για να εξευμενίσουν τον Κέρβερο. Ο Όμηρος και ο Ησίοδος αναφέρονται στη συλλογή του μελιού από άγρια μελίσσια μέσα σε σπηλιές, ενώ η συστηματική καλλιέργεια του μελιού ξεκινά μετά τους ελληνιστικούς χρόνους.

Η κρυστάλλωση των γλυκαντικών ουσιών είναι χαρακτηριστικό του ανθόμελου και δηλώνει αγνότητα. Πρόκειται για μια φυσική διαδικασία που σχετίζεται με την αναλογία φρουκτόζης και γλυκόζης στη σύνθεσή του. Τα μέλια που «ζαχαρώνουν» γρήγορα (1-3 μήνες) είναι της πορτοκαλιάς, του βαμβακιού, της ερείκης και του ηλίανθου, μεγαλύτερο χρόνο (8-18 μήνες) χρειάζονται της καστανιάς και του θυμαριού, ενώ της ελάτης και το πευκόμελο δεν κρυσταλλώνουν, λόγω της χαμηλής περιεκτικότητάς τους σε γλυκόζη. Για να ρευστοποιήσουμε το μέλι, αρκεί να το λιώσουμε σε μπεν μαρί, σε θερμοκρασία που δεν θα υπερβαίνει τους 45-50° C. Η σωστή διατήρησή του επιβάλλει την αποθήκευσή του σε γυάλινο ή μεταλλικό δοχείο, εκτός ψυγείου, σε χώρο δροσερό και σκοτεινό. 

Το μοναδικό ελληνικό μέλι με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης (Π.Ο.Π.) από το 1992 είναι το Μέλι Ελάτης Μαινάλου Βανίλια που παράγεται σε οριοθετημένη περιοχή του Μαινάλου Αρκαδίας, κυρίως στην περιοχή γύρω από την Αλωνίσταινα και τη Βυτίνα. Άλλα γνωστά είδη μελιού είναι το θυμαρίσιο, το πευκόμελο (εκτός από το μεγαλύτερο σε παραγωγή στην Ελλάδα, είναι σκουρότερο σε χρώμα και εντονότερο σε γεύση), το μέλι εσπεριδοειδών (ανοιχτόχρωμο και πιο διάφανο με διακριτική γεύση), από ερείκη και κουμαριά (που είναι και λίγο πικρά!), μέλι καστανιάς , βαμβακιού, ακακίας και ανθόμελο. Βιολογικό μέλι είναι αυτό που συλλέγεται από μελισσοσμήνη που τρυγούν ελεύθερα σε λιβάδια αυτοφυή και όχι αγρούς εντατικής καλλιέργειας που χρησιμοποιούν φυτοφάρμακα.

Άλλα μελισσοκομικά προϊόντα είναι:

  • η πρόπολη, μια κολλώδης ουσία, που παράγουν οι μέλισσες, η οποία προκύπτει από την συλλογή ρητινωδών εκκρίσεων από τους φλοιούς φυτών, και την εμπλουτίζουν με κερί, γύρη, ένζυμα και άλλες ουσίες. Η πρόπολη χρησιμοποιείται από τις μέλισσες για να στεγανοποιήσουν και να απολυμαίνουν το εσωτερικό της κυψέλης. Προϊόντα πρόπολης και φαρμακευτικές χρήσεις είναι (α) ως ακατέργαστη, (β) σε εκχυλίσματα σε αιθυλική αλκοόλη (βάμμα πρόπολης), (γ) σε σιρόπι, (δ) σε κάψουλες, (ε) σε παστίλιες για τον πονόλαιμο ή την κακοσμία στόματος, (στ) σε τσίχλες και σε οδοντόπαστες, (ζ) σε στοματικά και ρινικά σπρέι, (η) σε κρέμες κι αλοιφές, (θ) σε σαπούνια και σαμπουάν.
  • το κερί που παράγεται από τις νεαρές εργάτριες μέλισσες και χρησιμοποιείται για την κατασκευή των κηρηθρών, έπειτα από ζύμωση με εκκρίσεις των σιελογόνων αδένων. Παράγεται με μορφή λεπιών και στην αρχή έχει χρώμα λευκό
  • η γύρη, πρωτεϊνική τροφή των μελισσών την οποία μαζεύουν από ορισμένα λουλούδια, κατά το μάζεμα της οποίας την ανακατεύουν με νέκταρ. Η γύρη απαντάται σε τρεις μορφές στο εμπόριο : σε αποξηραμένη γύρη, σε νωπή γύρη και σε μια ζυμωμένη μορφή που ονομάζεται μελισσόψωμο. Το μελισσόψωμο το θεωρούμε ξεχωριστό προϊόν, διότι παρουσιάζει διαφορετικές ιδιότητες. Όσο μικρότερος ο βαθμός επέμβασης στην αρχική μορφή γύρης, όπως την παίρνουμε από το μελίσσι, τόσο μεγαλύτερα τα οφέλη που προκύπτουν από αυτήν. Η αποξηραμένη γύρη είναι κατά 20-40% λιγότερο θρεπτική από τη νωπή γύρη.
  • ο βασιλικός πολτός, κρεμώδης ουσία που εκκρίνεται από ειδικούς αδένες του φάρυγγα των εργατριών μελισσών και από αυτόν τρέφονται οι προνύμφες μελισσών, οι οποίες ως τέλεια έντομα θα γίνουν βασίλισσες. Οι προνύμφες αυτές αρχικά δεν διαφέρουν από αυτές που γίνονται και οι εργάτριες, αλλά υπό την επίδραση του βασιλικού πολτού μεγαλώνουν σε βασίλισσες. Η παραγωγή βασιλικού πολτού απαιτεί κάποια εκπαίδευση για το μελισσοκόμο και είναι μια ιδιαίτερα επίπονη διαδικασία με μικρή απόδοση σε προϊόν και μεγάλο κόστος σε ώρες εργασίας και εξοπλισμό. Η διακίνηση του βασιλικού πολτού από το μελισσοκόμο προς τον πελάτη πρέπει να γίνεται με ισοθερμικά δοχεία με παγοκύστες ώστε να διασφαλίζεται η συνεχής ψύξη του.
  • παστέλι (γλυκό από σουσάμι και μέλι), μαντολάτο (είδος γλυκίσματος με αμύγδαλα, μέλι, ζάχαρη, ασπράδια αυγών χτυπημένα σε μαρέγκα) κ.α.